نقد و بررسی تصاویر تجسمی قرآن کریم در نهجالبلاغه

چکیده

تجسمگرایی یکی از زیر شاخه xadهای اصلی هنجارگریزی معنایی است. این نوع از هنجارگریزی به بررسی شاخصه xadها و عناصر زیبایی xadشناسانه در متون ادبی می xadپردازد و ارتباط ناگسستنی با علم بلاغت و آرایه xadهای ادبی به xadکار رفته در آن دارد. تجسمxad گرایی عمدتاً برای بیان مفاهیم مجرد و عقلی به xadکار میxad رود تا با به تصویر کشیدن این دسته از مفاهیم در قالب صورتxad های مجسم، حسی و ملموس زمینهxad ساز پویایی و تحرک تصاویر در متون ادبی گردد. تجسمگرایی به زیر شاخههای فرعی دیگری همچون جاندارپنداری، سیالپنداری و جسمپنداری تقسیم میشود که با توجه به ماهیت و ویژگیهای هر یک از آنها، کارکردشان در متون مختلف از بسامد متفاوتی برخوردار است. نهج xadالبلاغه در ابعاد متعدد خود، چه از نظر صورت و چه از لحاظ محتوا و مضمون پیوند مستحکمی با قرآن کریم دارد؛ از این xadرو نوع بیان حضرت در بازگو کردن مفاهیم معرفتی و یا اندیشهxad های شخصی ایشان، انعکاسی از بیان ادیبانه و هنرمندانهxad ی قرآن کریم است؛ به همین جهت بسیاری از تصاویر ادبی قرآن در متن نهج xadالبلاغه نمود بارزی یافته است. حضرت علی(ع) در بیان ادیبانه خود، تا آنxadجا پیش می xadرود که پیوستگی و درهم تنیدگی کلام ایشان با کلام وحی یکی میxad شود و این درهم تنیدگی بهxad گونه xadای است که متن و بینامتن در کلام حضرت یک هویت واحد می xadیابد. آنxadچه در این مقاله بدان پرداخته میxad شود، بررسی تصاویر تجسمی قرآن کریم در نهج xadالبلاغه از منظر روابط هنجارگریزی معنایی است. بر این اساس در پژوهش حاضر، کارکرد تصاویر تجـسمی قرآن که در قـالب صورتxadهای انـسان xadپنداری، حیوانxad پنداری، جسم xadپنداری و ... نمود می xadیابد، در نهج xadالبلاغه بررسی و ارزیابی می xadگردد تا چگونگی کارکرد هر یک از انواع یاد شدهxad در بافت کلام حضرت(ع) تحلیل و تبیین شود. نتایج پژوهش نشان میxad دهد که از میان تصاویر تجسمی، جاندارپنداری در نهج البلاغه نسبت به سایر انواع تجسمxad گرایی از بسامد بالاتری برخوردار باشد.

نویسندگان:

ابراهیم اناری بزچلوئی: دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

سمیرا فراهانی: دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه تهران

پژوهشنامه نهج البلاغه - سال سوم، شماره 12، زمستان 1394.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.