امکان سنجی بررسی انقلاب اسلامی ایران بر پایه نظریه جامعه شناسی پیر بوردیو

چکیده

نظریه جامعهشناختی بوردیو نظریهای است که اساساً برای تبیین منازعات در حوزهها یا میدانهای مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه ارائه شده و از این رو برای تبیین زوایایی از پدیده انقلاب در جامعه مناسبت دارد. در مقاله حاضر سعی میشود به یاری استفاده از مفاهیم اصلی نظریه جامعهشناسی بوردیو تا حدی تحولات مقطع 57-1342 تبیین گردد. روش مورد استفاده مقاله طبعاً روش بوردیو یعنی ساختارگرایی تکوینی خواهد بود. در انتها نتیجه گرفته میشود که با توجه به ماهیت فرهنگی انقلاب اسلامی، نظریه بوردیو که عمدتاً نظریهای با اولویت مفاهیم فرهنگی همچون سرمایه فرهنگی و منش از یک سو و مرتبط بودن حوزههای مختلف حیات اجتماعی با یکدیگر است، تفسیر جدیدی از برخی دلایل و علل انقلاب در اختیار ما قرار دهد. به یاری این نظریه، میتوان نحوه تبدیل شدن سرمایه فرهنگی روحانیت به سرمایه اقتصادی و در نتیجه حمایت مالی و سازمانی بازار از انقلابیون را توضیح داد. این نظریه میتواند برای تبیین منازعات بین دو گونه مختلف از منشها یا عادت وارهها (غربی در برابر اسلامی- ایرانی) در جامعهای در حال گذار و تأثیرات آن بر گفتمان بومیگرایی این دوره را تبیین کند. همچنین، مفهوم خشونت نمادین در برابر خشونت فیزیکی بوردیو میتواند یکی دیگر از علل ضعف قدرت حاکم در برابر مخالفان خود را که از توان و ذخایر نمادین قویتری برای بسیج تودهها برخوردار بودند را تبیین کند.

نویسنده:

پرویز دلیرپور: هیات علمی/پیام نور/تهران/ایران

پژوهشنامه انقلاب اسلامی - سال پنجم، شماره 17، زمستان 1394.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.