تحلیل اعتبارات اخلاقی در بستر اندیشه عرفانی

چکیده

مطابق تفسیری مشهور از نظریه اعتباریات علامه طباطبایی، اخلاق دست کم در مقام اثبات- امری برساخته یا به تعبیری دیگر، طرحی از قوای فعاله آدمی برای دست یابی به اهداف حیاتی تلقی می شود. اکنون پرسش این جاست که اگر با دستگاه اندیشه عرفانی به این موضوع بنگریم، اعتبارات اخلاقی چه نقشی را در منظومه فکری علامه بر عهده خواهند داشت؟ نگارنده این پرسش را به متن آثار ایشان عرضه کرده و با بهره گرفتن از اصطلاح شناسی رایج در اخلاق و عرفان، به پاسخ های زیر دست یافته است:
الف) علامه در نگرش عرفانی- اخلاقی خود، در گام نخست واقع گرای طبیعت گرا و در ادامه گام نهایی واقع گرای فراطبیعت گراست.
ب) در نگرش او احکام اخلاقی به مدد عقل ذی مراتب انسان قابل تصدیق هستند.
ج) این اندیشه به فضیلت گرایی اخلاقی- عرفانی منتهی می شود.
د) مطابق این نگاه، مرز عمل اخلاقی و غیراخلاقی، توهم استغنای فاعل از حضرت حق است.

نویسنده:

علیرضا آرام

مجله پژوهش های اخلاقی - سال ششم، شماره 2 (پیاپی 22)، زمستان 1394.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.