تأمین داوطلبانه کالاهای عمومی

چکیده

هدف این مقاله بررسی سازوکارهای تأمین امنیت در شبه جزیره عربی (جزیرهالعرب) پیش از اسلام است. چنانکه میدانیم امنیت از نگاه اقتصادی کالای عمومی است که در اکثر اجتماعات دولتxadها تولید آن را برعهده دارند. آنچه موضوع تأمین امنیت در جزیرة العرب را به معمای تاریخی تبدیل و شایسته پژوهش میxad سازد فقدان دولت در شمال این سرزمین در آستانه ظهور اسلام است. شواهد تاریخی از جمله رواج تجارت با سرزمینxadهای دور دست نشان می xadدهد عرب جاهلی توانسته بود به رغم فقدان دولت با تکیه بر سازوکارهای خصوصی، سطحی از امنیت را در شبه جزیره ایجاد کند. در جامعه عربی آن روزگار قبیله کارکرد «باشگاهی» را داشت که امنیت را منعپذیر میساخت و به کالای عمومی ناخالص تبدیل میxadکرد. بهعلاوه نظام پیچیدهای از قراردادهای امنیتی بین قبایل -که به «حِلف» و «خَفاره» معروف بود- تأمین امنیت را ممکن میساخت. بدین ترتیب با استفاده از مجموعه این روشها تأمین داوطلبانه امنیت به عنوان یک کالای عمومی ناخالص امکانxad پذیر شده بود. مهمترین ایراد این نظام هزینه زیاد رسیدن به توافق و عقد قرارداد و نیز عدم پایبندی کامل گروهها و قبایل به مفاد آن بود که هزینهxad های مبادله را بالا میبرد و باعث می xadشد امنیت کمتر از مقدار بهینه عرضه شود. بدین ترتیب شبه جزیره عربی در آستانه ظهور اسلام نیازمند دولتی بود که امنیت را با هزینه کمتری تأمین نماید. مؤلفان امیدوارند مقاله حاضر بتواند گوشههای ناشناخته xadای از تاریخ جزیرهالعرب را روشن کند و تکیهگاه قابل اعتمادی در شناخت تحولات این سرزمین پس از ظهور اسلام باشد.

نویسندگان:

الیاس نادران: دانشیار دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران

محمدجواد شریفزاده: استادیار دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق(ع)

دو فصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی - دوره 8، شماره 16، بهار و تابستان 1395.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.