ماهیت بانک و دلالتهای آن برای مطالعات بانکداری اسلامی

چکیده

اولین گام برای طراحی و تأسیس یک بانک اسلامی، شناخت کامل ماهیت و نقش بانک متعارف یا غربی است. به بیان دیگر تا موضوع به درستی شناخته نشود نمیتوان حکم آن را به درستی استنباط کرد. تلقی کنونی که از ماهیت بانک در میان اندیشمندان حوزه بانکداری اسلامی وجود دارد آن است که بانک غربی یک نهاد واسطه مالی یا واسطه وجوه است که پسxadاندازهای مردم را به صورت سپرده و در مقابل پرداخت بهره یا ارائه خدمات جمع میxadکند و آنها را در قالب وام و در مقابل دریافت بهره در اختیار افراد متقاضی قرار میxadدهد. در این رویکرد آنچه با معارف اسلامی در تعارض قرار میxadگیرد، قرض ربوی است و بر این اساس تمرکز مطالعات بانکداری اسلامی بر حذف ربا از ترتیبات و قواعد بانک متعارف بوده است.
در این مقاله با بررسی تحولات بانک و ترتیبات حاکم بر آن و متون اقتصادی مرتبط با حوزه بانکداری نشان داده شده است که بانک متعارف، نهاد خلق پول در اقتصاد است و تقلیل آن به یک نهاد واسطه مالی همچون سایر نهادهای مالی تصویر صحیحی از ماهیت بانک ارائه نمیxadکند. با توجه به جایگاه و نقش پول در اقتصاد و آثار خلق پول بانکxadها در آن، برای طراحی یک نظام بانکداری اسلامی ضروری است که این تلقی از ماهیت بانک مبنای مطالعات بانکداری اسلامی قرار گیرد.

نویسنده:

سیدمهدی حسینی دولتآبادی: دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران

دو فصلنامه مطالعات اقتصاد اسلامی - دوره 8، شماره 16، بهار و تابستان 1395.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.