نگاهی ایرانی به فهم موانع و ناکامی در روابط تهران - باکو

چکیده

روابط آذربایجان با ج. ا. ایران تحت تأثیر وجهه آن به عنوان کشوری شیعی و تحت حاکمیت یک دولت سکولار فعال شکل گرفته است. در این میان، بیش از آنکه عوامل جغرافیا، مذهب و قومیت باعث تقویت روابط شده باشد، از آن ممانعت کرده است. این کشور در اغلب مواقع، نقش مخالف ایران را در منطقه ایفا میxadکند و بهxadرغم جمعیت عمدتاً شیعه، حکومتی غربگرا دارد و شدیداً تلاش میxadکند تا به آن چیزی که ایران نیست، تبدیل شود. بررسیِ کلیِ روابط خارجی آذربایجان در ارتباط با ایران نشان میxad دهد که این روابط عموماً مبتنی بر حسن همجواری بوده و از نظر تجاری در سطحی نه چندان مطلوب قرار دارد؛ اما در کنار آن، به لحاظ سیاسی و همچنین از بعد امنیتی دارایِ چالشxadهایی بوده است. عوامل و دلایل متعددی در این ارتباط دخیل و موجبات واگرایی دو کشور را در قالب یک نظام معنایی منفی فراهم آورده است. اما در این مقاله، مشخصاً از «زاویۀ دید ایران» به این روند نگریسته میشود و در این راستا، مسائلی همچون قوم xadگرایی، برخی تحرکات ضدایرانیِ باکو، چالشهای رژیم حقوقی و نظامیxadگری در قلمرو خزر، و همکاریxad های پر ابهام آذربایجان با اسرائیل و همچنین آمریکا از جمله عوامل مؤثر در این قضیه محسوب میxad شوند که ایران نیز نسبت به آنها حساسیت ویژهxadای دارد. نظر به این مهم، مقالۀ حاضر، ضمن بررسیِ متغیرهای اثرگذار در ناکامی روابط دو کشور، بهگونه xadای توصیفی - تحلیلی به واکاوی و تبیین مجموعه عوامل مورد ادعا در این خصوص میxad پردازد.

نویسندگان:

سعید وثوقی: استادیار گروه روابط بین الملل دانشگاه اصفهان

مسعود رضایی: دکتری روابط بینالملل دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان

فصلنامه سیاست جهانی - دوره 4، شماره 4، زمستان 1394.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.